Mor ışık nedir?
Gündelik dilde "mor ışık" dediğimiz şey, ultraviyole (UV) ışığın görünür ışığa en yakın bölümü olan UV-A'dır. Dalga boyu yaklaşık 315 ile 400 nanometre arasındadır ve insan gözü bu aralığın büyük kısmını göremez. Ekspertizde kullanılan el fenerleri bu bandın görünür ışığa yakın ucunda, genellikle 365 ile 405 nanometre arasında ışık yayar. Fenerin ışığını koyu mor görmemizin nedeni de budur.
Asıl işi floresans denen olay yapar. Bazı maddeler UV ışığını soğurur ve bu enerjiyi görünür ışık olarak geri verir; karanlıkta kendiliğinden parlıyormuş gibi görünürler. Banknotlardaki güvenlik işaretlerinin ya da beyaz bir tişörtün "blacklight" altında parlaması aynı olaydır.
Ekspertizde nasıl işe yarar?
Fabrika boyası, üretim hattında robotlarla ve kontrollü koşullarda uygulanır, ardından yüksek sıcaklıkta fırınlanır. Sonradan yapılan boya, vernik, macun ve dolgu ise farklı formüllerle ve çoğunlukla fırınlanmadan uygulanır. Rengi birebir tutturulmuş bir onarım gün ışığında fark edilmeyebilir. Ama malzemelerin kimyası farklı olduğu için UV ışığa verdikleri tepki de farklıdır.
Mor ışık altında fabrika boyası genellikle düzgün ve tek tip görünür. Sonradan işlem görmüş bölge ise daha parlak, daha mat ya da başka bir tonda belirir. Çoğu zaman işlemin bittiği sınır çizgisi de seçilebilir.
Gün ışığındaOnarılmış bölge ayırt edilmez.
Mor ışık altındaSonradan işlem gören bölge farklı ışır.
Mor ışık neleri gösterir?
- Sonradan boyanmış parçalar. Bütün bir parçanın yeniden boyanması, komşu parçalarla arasındaki ton ve parlaklık farkı olarak görünür.
- Lokal boya ve rötuş. Parçanın yalnızca bir bölümüne yapılan boya, geçiş yapılan sınır çizgisiyle birlikte ortaya çıkar. İnce uygulandığı için mikron ölçümünde küçük fark veren işlemlerdir.
- Macun ve dolgu. Göçük ya da derin hasar onarımında kullanılan dolgu malzemesi, çevresindeki fabrika yüzeyinden farklı tepki verebilir.
- Sökülmüş etiket ve folyo izleri. Uzun süre yapışık kalmış sticker, logo ya da reklam folyosunun izi, gözle temiz görünse bile mor ışıkta seçilebilir. Bu iz, aracın daha önce şirket ya da filo aracı olarak kullanıldığına dair bir ipucu olabilir.
Boya kalınlık ölçerle birlikte
Boya kalınlık ölçer (mikron ölçer), ekspertizin temel aletidir. Yüzeye dokundurulduğu noktadaki boya kalınlığını mikron (µm) cinsinden verir. Kalınlığı fabrika değerinden belirgin biçimde yüksek olan parça büyük olasılıkla boyanmıştır. Ancak cihaz yalnızca dokunduğu noktayı ölçer. İnce uygulanmış lokal bir boya ya da pastayla inceltilmiş bir yüzey, ölçülen noktaların arasında kalabilir ya da küçük bir fark verebilir.
Mor ışık bu boşluğu doldurur: paneli tek bakışta tarar ve nereye bakılması gerektiğini gösterir. Ölçer de o bölgeye sayısal bir değer verir. İkisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.
| Özellik | Mor ışık | Boya kalınlık ölçer |
|---|---|---|
| Ne yapar | Yüzeydeki malzeme farkını görünür kılar | Boya kalınlığını sayıyla ölçer |
| Kapsadığı alan | Paneli tek seferde tarar | Dokunduğu noktayı ölçer |
| Sonuç | Görsel: ton, parlaklık ve sınır farkı | Sayısal: mikron (µm) değeri |
| Güçlü yanı | İnce lokal boya, rötuş ve izler | Kalınlık farkı, karşılaştırılabilir değer |
| Sınırı | Tek başına kanıt değildir | Ölçülmeyen noktayı görmez |
İnceleme nasıl yapılır?
- Yüzey hazırlanır. Toz, kir ve su damlaları ışığı dağıtıp yanıltıcı parlamalar yaratır. İnceleme temiz ve kuru yüzeyde yapılır.
- Ortam karartılır. Gün ışığı ve tavan lambaları floresansı bastırır. Mor ışık, ışıkları kapatılmış ortamda en net sonucu verir.
- Panel panel taranır. Fener yüzeyden belirli bir mesafede ve farklı açılarla gezdirilir. Her parça, komşu parçalarla karşılaştırılarak okunur.
- Şüpheli bölge ölçülür. Farklı görünen alan boya kalınlık ölçerle ölçülür. Değer, aynı parçanın temiz bölgesiyle ve karşı taraftaki simetrik parçayla kıyaslanır.
- Bulgu birlikte değerlendirilir. Sonuç, mor ışık görüntüsü ve ölçüm değeri birlikte okunarak belirlenir.
Mor ışık neyi söylemez?
Mor ışık güçlü bir yardımcıdır, ama bir sonucu tek başına kanıtlamaz. Doğru yorum için şu noktalar önemlidir:
- Farklı parlayan her alan kaza demek değildir. Taş izi rötuşu, çizik giderme ya da araç teslim edilmeden önce yapılan küçük düzeltmeler de mor ışıkta görünür.
- Yüzeydeki katmanlar görüntüyü etkiler. Pasta-cila, seramik kaplama, koruma filmi ve yoğun kir, ışığın yüzeyde oluşturduğu tepkiyi değiştirebilir.
- Ortam ışığı önemlidir. Aydınlık bir alanda zayıf floresans fark edilmeyebilir.
- Parça değişimini tek başına belirlemez. Bir parçanın değişip değişmediği; bağlantı noktaları, cıvatalar, etiketler ve ölçümler birlikte incelenerek anlaşılır.
Kullandığımız cihaz
Şubemizdeki cihaz
Technoboss UV El Feneri
Mor ışık incelemelerinde Technoboss marka büyük boy UV el fenerini kullanıyoruz. Büyük gövdeli fener, kapı, çamurluk ve kaput gibi geniş panelleri elde rahatça taramamızı sağlar.
UV ışığı gözlere zarar verebilir. İncelemeyi personelimiz yapar ve ışık hiçbir zaman göze tutulmaz.
Şubemizden örnekler
Instagram hesabımızda paylaştığımız mor ışık videolarından bazıları:
Mor ışıkla gözle görülmeyeni ortaya çıkarıyoruz. Mor ışığı tuttuğumuz anda: şirket aracı çıktı! Sticker izleri mor ışık altında nasıl görünür?
Sıkça sorulanlar
Mor ışık araca zarar verir mi?
Hayır. Yalnızca ışık tutulur; boyaya, vernik katmanına ya da yüzeye dokunulmaz ve hiçbir iz kalmaz.
Mor ışıkta farklı görünen her yer boyalı mıdır?
Her zaman değil. Farklı görünüm, yüzeyde fabrika dışı bir malzeme ya da işlem olabileceğini gösterir. Bunun boya mı, rötuş mu, cila mı yoksa bir iz mi olduğu ölçümle ve yakın incelemeyle netleşir.
Mor ışık, mikron ölçümünün yerine geçer mi?
Hayır. Mor ışık nereye bakılacağını gösterir, boya kalınlık ölçer o noktayı sayıyla ölçer. İkisi birlikte kullanıldığında sonuç daha güvenilir olur.
Gündüz ya da açık alanda yapılabilir mi?
Yapılabilir ama sonuç zayıflar. Floresans ortam ışığı azaldıkça belirginleşir; bu yüzden incelemeyi karartılmış ortamda yapıyoruz.
Evde bir UV fenerle ben de bakabilir miyim?
Basit bir UV fenerle bazı izleri görebilirsiniz. Ama sonucu doğru yorumlamak için karanlık ortam, karşılaştırma ve ölçüm gerekir. UV ışığa doğrudan bakmayın; gözlere zarar verebilir.
